1. Oorlog

De OD bestaat met name uit voormalig militairen. Voor Apeldoorn wordt geschat dat er 300 man nodig zijn om na de oorlog het normale leven in goede banen te kunnen leiden. Daarvoor draagt een 30-tal vertrouwelingen ieders tien personen aan. David Gosker draagt zijn zoon Jan voor.

In augustus 1941 vindt in Hoog Soeren in restaurant Eik en Dal een overleg plaats tussen de OD en een van de eerste verzetsgroepen van Apeldoorn. Onder andere overste Jan Barendsen, luitenant-kolonel Teding van Berkhout en Dr. G.P. Duuring van de verzetsgroep Duuring komen overeen om als Gewest Veluwe samen te werken.

De samenwerking is echter van korte duur. In 1942 wordt kolonel Boomsma, commandant voor Apeldoorn, opgepakt. Hij overlijdt op 26 mei 1943 in kamp Neuengamme. Overste Teding van Berkhout wordt ook opgepakt en overlijdt op 13 mei 1944 in kamp Natzweiler. Overste Jan Barendsen wordt de nieuwe commandant voor Apeldoorn.

Het hoofdkwartier van de OD is gehuisvest aan de Van Hasseltlaan 5 bij de familie Kleekamp.

Verzetsgroep Duuring

Gilles Pieter Duuring is huisarts in Ugchelen en dient bij het uitbreken van de oorlog in het leger. Na de capitulatie in mei 1940 keert hij terug en richt in het najaar de verzetsgroep “Ugchelen” op, ook wel de verzetsgroep “Duuring” genoemd. Hij werkt samen met kolonel Boomsma, luitenant-kolonel Teding van Berkhout en Ir. Roëll.

Duuring houdt zich bezig met het verzamelen van militaire inlichtingen en wapens. In maart 1942 komt hij in contact met Kees Vermaat. Vermaat bouwt een eigen zender waarmee hij contact met Engeland wil leggen. Via een verzetsgroep in Den Haag komt hij in contact met ene De Graaf die het plan heeft om een geheime zender in de bossen bij Ugchelen te plaatsen.

Een afspraak daarover bij het station van Apeldoorn loopt op 21 maart 1942 verkeerd af. Door verraad hebben de Duitsers een val kunnen zetten en Duuring, Vermaat, Johannes Damm en Hendrikus Sneijers (lid van De Helpende Hand) worden opgepakt en gevangen gezet in het “Oranjehotel” in Scheveningen.

31 juli 1942 worden Gilles Pieter Duuring, Kees Vermaat en Johannes Damm geëxecuteerd. Hendrikus Sneijers wordt gedeporteerd naar kamp Buchenwald en overlijdt op 1 april 1943.

De verrader De Graaf blijkt Anton van der Waals te zijn. Na de oorlog wordt hij ter dood veroordeeld en in 1950 gefusilleerd.

De Helpende Hand

Vanaf oktober 1940 is in Apeldoorn “De Helpende Hand” actief. Onder andere Reinier van Gerrevink en Henrikus Sneijers zetten zich voornamelijk in om financiële hulp te bieden aan onderduikers. In die tijd zamelen ze daarvoor maandelijks zo’n 3.000 gulden in. Uiteindelijk komt door verraad een einde aan deze hulp.

Landelijke Hulp voor Onderduikers (LO)

Naast de OD wordt vanaf 1942 ook de Landelijke organisatie voor hulp aan Onderduikers (LO) actief. Helena Kuipers-Rietberg (schuilnaam tante Riek) zet deze organisatie samen op met Frits Slomp (schuilnaam Frits de Zwerver) en bouwen deze landelijk uit.

De LO wordt belangrijk als in Duitsland tewerkgestelden op verlof terugkomen en er voor passen om weer terug te gaan. Het werk is toch niet zo mooi als voorgesteld. Velen duiken onder, maar hiervoor zijn onderduikadressen, levensmiddelen, bonnen en persoonsbewijzen nodig. Dat geldt ook voor de Joden die meer en meer moeten onderduiken.

Naarmate de oorlog vordert en het aantal onderduikers stijgt, en ook neergestorte vliegtuigbemanningen worden geholpen aan onderduikadressen, is het steeds moeilijker om aan deze middelen te komen. De LO gaat daarom nauw samenwerken met de Landelijke Knok Ploegen (LKP). Daar waar de LO zorgt voor onderdak, zorgt de LKP voor de middelen. Zij plegen hiervoor overvallen op distributiekantoren. Ook David Gosker speelt hier weer een belangrijke rol.

Raad van Verzet (RVV)

Tegen het einde van april 1943, kort voor de april-mei stakingen, neemt de elektrotechnicus Jan Thijssen (schuilnaam Lange Jan), hoofd van de Radiodienst, het initiatief tot de oprichting van de Raad van Verzet (RVV). Een nieuwe landelijke illegale organisatie die de bestaande actieve verzetsgroeperingen wil overkoepelen.

De RVV wil de coördinatie op zich nemen over het daadwerkelijke verzet in Nederland. Hieronder verstaat de RVV in hoofdzaak sabotage en gewapend verzet. De bestaande verzetsgroepen die op dit gebied actief zijn en zich bij de RVV aansluiten blijven hun eigen identiteit en zelfstandigheid behouden. De RVV wil de bij hun aangesloten verzetsorganisaties helpen met bijvoorbeeld hun eigen geheime zenders.

 De sabotageacties van de zelfstandig opererende RVV-groepen zijn dikwijls spraakmakend en risicovol. Door de represailles van de Duitsers verliezen veel onschuldige Nederlanders het leven. Het bekendste voorbeeld hiervan is de aanslag in Putten.