September 1944
Mr. Van Rhemenslaan 7
In de ochtend van 4 september 1944, een dag voor de bevrijding van Antwerpen, trekt de Antwerpse SD Dienststelle via Turnhout naar Nederland en vestigt zich gedurende die septembermaand als een nieuw SD Einsatzkommando in Apeldoorn in de villa aan de Mr. van Rhemenslaan 7. Ze zullen het verzet op de Veluwe grote verliezen toebrengen.
Klik hier voor het hele verhaal
Het Einsatzkommando is door Rauter (zie ook Woeste Hoeve) verplaatst van Antwerpen naar Apeldoorn. Niet alleen vanwege de oprukkende geallieerde troepen, maar ook vanwege het opkomende verzet op de Veluwe. Ter voorbereiding op de luchtlanding bij Arnhem, operatie “Market Garden”, worden op de Veluwe namelijk meer en meer sabotageacties uitgevoerd op o.a. spoorlijnen en wordt een start gemaakt met wapendroppings.
Het Einsatzkommando bestaat uit een mix van zestig man Duitsers, Belgen en een Nederlander. Aanvankelijk heeft SS Hauptsturmführer Karl Fielitz de leiding. Hij wordt vanaf februari 1945 opgevolgd door Oskar Gebrig. In Antwerpen werken de meesten van de SD Dienststelle al jaren samen en vormen een ervaren groep.
Ze zijn betrokken bij de arrestatie van de “Vrije Groep Narda” in Apeldoorn en van verzetsman Berend Dijkman (schuilnaam Piet van de Veluwe), Johannes Balk en de familie Drost in Ermelo. Die arrestatie levert ze veel informatie op over het verzet op de Veluwe.
Bij de overval op het dorpje Drie wordt Jannes Born doodgeschoten. Ze arresteren de kopstukken van het verzet bij de Kamer van Koophandel in Utrecht en geven de slachtoffers het genadeschot bij de Woeste Hoeve. En vlak voor hun vlucht uit Apeldoorn zijn ze bij de executies in het Kruisjesdal bij Hoog Soeren.
Hoofd Dienststelle
- Karl Fielitz – SS Hauptsturmführer tot 15 februari 1945 – executies Apeldoornsche Bosch – waarschijnlijk geëindigd in het oostfront en daar overleden
- Oskar Gerbig1 – SS Hauptsturmführer vanaf februari 1945 – executies Woeste Hoeve en Kruisjesdal – Veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf, maar in 1951 vervroegd in vrijheid gesteld.
Bestrijding verzetsbewegingen
- Roald Ohmstedt – SS Oberscharführer – executies Kruisjesdal;
- Theodoor Verhulsdonck – SS Hauptscharführer – arrestatie Jaap Engelaan Veenendaal en “Piet van de Veluwe” Ermelo. executies Woeste Hoeve en executiepeloton Kruisjesdal – veroordeeld tot acht jaar gevangenisstraf;
- Ferdinand Frankenstein – SS Hauptscharführer – verhoor Joop Abbink, moord op Carel Pruis, executies Woeste Hoeve en executiepeloton Kruisjesdal – ter dood veroordeeld, later omgezet in een levenslange gevangenisstraf;
- Hermann Veit – SS Hauptscharführer – executies Apeldoornsche Bosch, arrestatie Piet van de Veluwe. executiepeloton Kruisjesdal – wordt krijgsgevangen genomen in Nederland en in 1950 in België veroordeeld tot acht jaar cel;
- Emiel Thonon, bijgenaamd “de Rat” – arrestatie “Piet van de Veluwe” Ermelo, arrestaties Nijverheidsstraat, executies Woeste Hoeve – in België veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf;
- Eugeen Dirckx – executies Apeldoornsche Bosch, arrestatie “Piet van de Veluwe” Ermelo, executies Woeste Hoeve en Kruisjesdal – wordt in België ter dood veroordeeld;
- F.H. Holbeck1 – executies Kruisjesdal – Veroordeeld tot gevangenisstraf van 18 jaar in 1948, maar waarschijnlijk in 1949 ontslagen van rechtsvervolging;
- J. Ostkop1 – executies Kruisjesdal – Veroordeeld tot gevangenisstraf in 1948;
- Neubscher1 – executies Kruisjesdal – Veroordeeld tot gevangenisstraf in 1948.
Bestrijding spionage en Joden
- Erich Holm – SS Hauptscharführer, bestrijding spionage en Joden – executies Woeste Hoeve en executiepeloton Kruisjesdal – wordt krijgsgevangen genomen, maar weet via het rode kruis terug te keren naar Duitsland zonder verder te worden veroordeeld;
- Paul Martens – SS Unterscharführer – sneuvelt in Nederland.
Wachmänner
- Robert Chantraine – SS Sturmmann, vertolker – executies Apeldoornsche Bosch, doodgeschoten door Adriaan Nagtegaal bij arrestatie Nijverheidsstraat;
- Anton Touseul – vertolker – arrestatie “Piet van de Veluwe” Ermelo, executies Woeste Hoeve en Kruisjesdal – Ontsnapt uit de Koepelgevangenis Breda en gevlucht naar Duitsland;
- Willy Vandevelde – tolk – wordt in België ter dood veroordeeld.
Chauffeur
- Emiel van den Bosch – SS Sturmmann, chauffeur – executies Kruisjesdal – Veroordeeld tot gevangenisstraf in 1948.
Verrader
- Willem L’Ecluse – verraad “Vrije Groep Narda” – Ter dood veroordeeld, maar krijgt gratie en wordt na 13 jaar vrijgelaten.
Commandant Willem III kazerne
- Adolf Glück (behoort niet tot de SD Dienststelle) – Oberleutnant der Luftwaffe – executies Willem III kazerne, moord op Barend Bijsterbosch en Jacob Harms – Krijgt 7 jaar gevangenisstraf.
1 afkomstig van Dienststelle Almelo.
Het Apeldoorns Verzet 