10. Kopstukken Verzet

De benoeming van het commando van de NBS wil men formaliseren en er wordt een vergadering uitgeroepen. Op woensdag 22 november 1944 om 14.00 uur worden de kopstukken van het verzet verwacht in het gebouw van de Kamer van Koophandel (KvK) in Utrecht. Omdat het “kort dag” is worden bij hoge uitzondering de uitnodigingen op papier gezet en per koeriers verzonden.

Naar aanleiding van de informatie in het archief van Dijkman worden er meerdere invallen op adressen gedaan. Een van die adressen is de boerderij van Steven Boonzaaijer in De Klomp. Door een ongelukkige samenloop van omstandigheden wordt daar koerierster Lenie Mostert gepakt met de uitnodiging voor omgeving Veenendaal. Niet veel later loopt ook verzetsman Jaap Engelaan in de val als hij zich daar meldt.

Op basis van de informatie in de uitnodiging wordt de SD-er Verhulsdonck erbij gehaald. Nog diezelfde avond 21 november 1944 worden veel meer verzetsmensen opgepakt en uiteindelijk gevangen gezet in de Willem III kazerne.

Met de in handen gekregen uitnodiging is het voor de SD niet moeilijk om een val te zetten bij de KvK in Utrecht. Meerdere kopstukken van het Nederlandse verzet worden die dag om 14 uur opgepakt en gevangen gezet in de Willem III kazerne. Een paar verzetsmensen weten zich op de zolder te verstoppen en ontkomen. Verzetsmensen die iets later aan komen lopen zien de arrestaties gebeuren en ontkomen ook.

Er worden nu zoveel belangrijke kopstukken van het verzet in de Willem III kazerne gevangen gehouden die bij elkaar zoveel weten dat dat een groot risico vormt voor het verzet. Daarnaast blijkt ook Jan Thijssen, kopman van de Raad Van Verzet en een goede vriend van Van Bijnen daar gevangen te zitten.

De Landelijke Sabotage Commandant (LSC) Jan van Bijnen (schuilnaam Frank) wil ze bevrijden. Hij vraagt Cees Stoové (schuilnaam Grote Kees of Ouwe Kees) een situatietekening te maken van de Willem III kazerne. Omdat Van Bijnen niet tevreden is met het resultaat wil hij de opdracht zelf uitvoeren. De hele verkenningsactie wordt door Stoové afgeraden. Het is te gevaarlijk. Het wemelt er volgens hem van de Duitsers.

Stoové die dan ondergedoken zit bij Van Vloten Augustijn in Laag Buurlo en zich feitelijk al uit het verzet heeft teruggetrokken heeft waarschijnlijk helemaal geen tijd in een situatietekening gestoken. Van Bijnen besluit om zelf een verkenning uit te voeren en vraagt aan Samuel Esmeijer (schuilnaam Paul) om hem te helpen. Esmeijer heeft op dit vlak zijn sporen al ruimschoots verdiend in het Rotterdamse verzet bij de overval op het huis van bewaring, het hoofdbureau van politie en het distributiekantoor.

Op 28 november 1944 parkeert Huibert Verschoor zijn auto vlakbij AGOVV. Van Bijnen en Esmeijer lopen via de Polhoutlaan naar de Willem III kazerne.

De verkenning van Van Bijnen en Esmijer mislukt. Ze worden aangehouden door een Duitse patrouille. Een vuurgevecht volgt. Esmeijer wordt ter plekke doodgeschoten en Van Bijnen wordt neergeschoten en gevangen genomen.

De Duitsers vinden de situatieschets op Van Bijnen en begrijpen het belang om hem in leven te houden. Ze proberen hem nog op te lappen in de hoop om verdere cruciale informatie uit hem te krijgen. Maar Van Bijnen zwijgt. Een paar dagen later overlijdt hij aan zijn verwondingen.

Verschoor staat nog de wachten bij de Postweg (vlakbij AGOVV) als ook hij wordt opgepakt. Via kamp Amersfoort wordt Verschoor gedeporteerd naar Neuengamme. Op 14 april 1945 overlijdt hij in kamp Ravensbruck.

Lenie Mosterd, de koerierster met de uitnodiging voor de vergadering in de Kamer van Koophandel Utrecht, wordt ook gevangen gehouden in de Willem III kazerne. Ze wordt zo ziek dat ze samen met nog een andere zieke medegevangene wordt overgebracht naar het Julianaziekenhuis. Daar wordt ze door een brutale actie van de Apeldoornse GG groep (zie de onbedoelde aanslag op Rauter) door Geert Gosens, Sepp Köttinger en Herman Kempfer (die laatste zijn twee gedeserteerde Oostenrijkse waffen SS soldaten) bevrijd.