Tijdens de tweede wereldoorlog heeft het verzet in Apeldoorn een grote rol gespeeld bij het helpen van onderduikers, uitvoeren van sabotageacties, bemensen van geheime zendposten, wapendroppings en -distributie naar andere verzetsgroepen.
Welkom op de website over het verzet in Apeldoorn tijdens de tweede wereldoorlog, bedoeld om op hoofdlijnen en in chronologische volgorde een eerste inzicht te geven.
Inhoudsopgave
Mei 1940
1. Oorlog
September 1944
2. Het Verzet in Apeldoorn
3. SD Einsatzkommando
4. Verraad “Vrije Groep Narda”
Oktober 1944
5. Executies Apeldoornsche Bosch
6. Razzia Tewerkstelling IJssellinie
7. Razzia Wieselse Bossen
November 1944
8. SS Bataillon Helle
9. Kopstukken Verzet
December 1944
10. Executies Willem III Kazerne
11. Razzia Tewerkstelling Rees
Januari 1945
12. Zendpost Nijverheidsstraat
Maart 1945
13. Onbedoelde Aanslagen
14. De Laatste Arrestaties
April 1945
15. Executies Kruisjesdal
16. Apeldoorn Bevrijd
1. Oorlog
Mei 1940
SS-Regiment “Der Führer”
Gelijk na het uitbreken van de oorlog worden de eerste plannen voor verzet al gesmeed. De Orde Dienst (OD) en Landelijke hulp aan Onderduikers (LO) worden opgericht en de eerste verzetsgroepen geformeerd. Maar ook toen lag verraad al op de loer.
2. Het Verzet in Apeldoorn
September 1944
Tot september 1944 kunnen de Apeldoornse verzetsgroepen in betrekkelijke rust opereren, totdat de wapendroppingen beginnen en er een SD Dienststelle en Einsatzkommando wordt gevestigd in Apeldoorn.
3. SD Einsatzkommando
September 1944
Mr. Van Rhemenslaan 7
In september 1944 verplaatst Obergruppenführer Rauter, vanwege de oprukkende geallieerde strijdkrachten en het opkomende verzet, het SD Einsatzkommando van Antwerpen naar Apeldoorn. Al snel brengen ze het verzet ernstige verliezen toe.
4. Verraad “Vrije Groep Narda”
29 September 1944
Meinarda van Terwisga is de leider van de in 1943 opgerichte verzetsgroep “Vrije Groep Narda”. Eind september 1944 worden ze van binnenuit verraden. Met vreselijke gevolgen.
5. Executies Apeldoornsche Bosch
2 oktober 1944
30 september 1944 worden door verraad zes leden van de verzetsgroep “Vrije Groep Narda” en twee ondergedoken geallieerde vliegtuigbemanningsleden opgepakt. In de vroege ochtend van 2 oktober 1944 worden ze naar het Apeldoornsche Bosch gebracht.
6. Razzia Tewerkstelling IJssellinie
2 oktober 1944
Na het debacle van de poging tot een eerste razzia, waarbij niet meer dan 50 man kwam opdagen, pakken de Duitsers het nu anders aan. Op verschillende straathoeken liggen dode verzetsstrijders met een bord waarop “TERRORIST” is geschreven.
7. Razzia Wieselse Bossen
10 oktober 1944
Na de executies en razzia van 2 oktober wordt het de KP-Apeldoorn te heet onder de voeten. Ze zetten hun verzetswerk voort in de bossen boven Wiessel, totdat er een grote drijfjacht plaatsvindt.
8. SS Bataillon Helle
November 1944
De sabotageacties en wapen-droppings nemen toe. Operatie Market Garden is mislukt en de Duitsers stationeren een bataljon om met ongekende terreur hun posities te handhaven.
9. Kopstukken Verzet
28 november 1944
Willem III kazerne
Het Einsatzkommando en Bataljon Helle pakken meerdere leden van verzetsgroepen op de Veluwe op. Zelfs de kopstukken van de Landelijke Knok Ploegen (LKP) weten niet te ontkomen. Hun kennis mag niet handen komen van de Duitsers. Ze moeten worden bevrijd.
10. Executies Willem III Kazerne
2 december 1944
De Duitsers hebben haast en zijn bang voor een bevrijdingsactie. Bovendien staat er een razzia gepland. De geschiedenis van twee maanden terug herhaalt zich.
11. Razzia Tewerkstelling Rees
2 december 1944
De geallieerde strijdkrachten rukken verder op. In plaats van aanvallen moet Duitsland zich gaan verdedigen. Op eigen bodem moet worden gewerkt aan verdedigingslinies. Daarvoor zijn veel arbeidskrachten voor nodig.
12. Zendpost Nijverheidsstraat
10 januari 1945
In de Nijverheidsstraat houdt een geheime zendpost contact met andere verzetsgroepen, bevrijd gebied en Engeland. Bovendien is de KP-Apeldoorn zich daar aan het hergroeperen. Totdat de zender wordt gepeild.
13. Onbedoelde Aanslagen
Maart 1945
In Varsseveld loopt een Duitse patrouille nietsvermoedend een boerderij binnen als daar net een groep onderduikers en verzetsstrijders zich schuilhoudt. — Bij de Woeste Hoeve loopt een actie van verzetsgroep GG helemaal fout als ze een Duitse vrachtwagen willen stelen. — Beiden met enorme gevolgen.
14. De Laatste Arrestaties
Maart en april 1945
De Duitsers weten dat de oorlog voorbij is. De geallieerde strijdkrachten rukken op tot aan de IJssel. Toch gaan tot aan de laatste dag toe de arrestaties door.
15. Executies Kruisjesdal
12 en 13 april 1945
De Duitsers slaan al op de vlucht als, onder het mom van uit te voeren graafwerkzaamheden, de laatste gevangen genomen verzetsstrijders in een vrachtwagen naar het munitiedepot “MIa” bij Hoog Soeren worden vervoerd.
16. Apeldoorn Bevrijd
17 april 1945
Met operatie “Canonshot” steken de Canadese geallieerde strijdkrachten de IJssel over en rukken op tot aan de Deventerbrug. Met een druk op de knop kan het Duitse Sprengkommando de brug opblazen.
Het Apeldoorns Verzet 